Inverde
Excursie naar Noord-Frankrijk, Picardië
Excursie naar Frankrijk, Compiègne en Laon
Thema: Beheer van Natura-2000 habitats
Het volledige wetnschappelijk verslag opgemaakt door een samenwerking tussen ANB en INBO vindt u hier.
Met dank voor de foto's aan Beatrijs Van der Aa, Johnny Cornelis en Geert Sterckx.
Woensdagochtend vertrokken we met een buslading enthousiastelingen van het INBO en ANB naar Noord-Frankrijk, meer bepaald de streek Picardië. De opzet was om ons licht op te steken bij onze Franse collega’s omtrent het beheer in NATURA-2000 gebieden. Het werd een leerrijke en gezellige 3-daagse, waar de banden onderling en tussen INBO-ers en ANB-ers –nauwer- werden aangehaald.
De opmaak van instandhoudingsdoelstellingen (IHD’s) en het uitvoeren van de bijhorende maatregelen zijn thema's die in alle Europese lidstaten aan bod komen. Een kijkje bij de buren is in dat opzicht een manier om onze visie op natuurbeheer te verbreden en hopelijk met nieuwe inzichten en praktische oplossingen voor onze eigen gebieden huiswaarts te keren. In Compiègne en Laon komen er een aantal gebieden voor met zeer gelijkaardige ecosystemen als bij ons in Vlaanderen, waar zich bovendien gelijkaardige problematieken stellen van achterstallig beheer, combinatie van natuurdoelen met andere functies en samenwerking met verschillende actoren in het buitengebied.
Via het project Wisselleren (fonds van het Agentschap voor Overheidspersoneel) beschikt ANB over middelen om aan kennisuitwisseling te doen in de buurlanden in het kader van IHD’s. Ook binnen INBO was er sterke interesse om een aantal van de vooropgestelde gebieden te bezoeken en te leren hoe daar met beheer en beheeropvolging wordt omgegaan. De volledige groep bestond uit 19 personen: 13 van de onderzoeksgroep ‘systeembeheer’ van het INBO, 5 ANB-ers van de cel rond beheer van natuur- en bosreservaten en ondergetekende, ‘reisleidster’ van Inverde.
Op woensdag namen we een late start in het Foret de Compiègne met een gids van het Office National des Forêst, de dienst die het beheer van de domeinbossen en andere openbare bossen in Frankrijk uitvoert, de Franse ANB zeg maar. Het Foret de Compiègne is een integraal vogelrichtlijngebied van 14500ha, waarvan 3500ha aangeduid is als habitatrichtlijngebied. We kregen er uitleg over de werking van het Office National en een eerste kijkje achter de schermen omtrent het IHD-beleid in Frankrijk temidden van een fluitconcert. Na een middagpauze in de tuin van het kasteel bezochten we het gedeelte integraal bosreservaat waar onderwerpen zoals (nul)beheer, exploitatie en monitoring aan bod kwamen. Menige stukken dood hout werden omgekeerd en boomholtes onderzocht.
De toon was gezet: ook in de site van Beaux Monts (enkele kilometers verderop in het bos van Compiègne) ging de te(n)(rr)eur verder: een eeuwenoud bos gekenmerkt door Wintereiken en Beuken met omtrekken rond de 400 cm, ook gekend als de ‘serie artistique’, dat bovendien bekend staat bij entomologen om zijn uitzonderlijke waarde, bracht ieder een in vervoering. De lange open corridor in het bos die volgens de geschiedenis in opdracht van Napoleon I gekapt werd om zijn vrouw te plezieren, sprak tot de verbeelding…
Na een rustige avond in een supergezellig restaurantje in een pittoreske omgeving en een welverdiende nachtrust, werden we de volgende dag ingeleid door een werknemer van “Le conservatoire des sites naturels de Picardie’ in de werking van de NGO en brachten we een bezoek aan de kalkgraslanden te Chermizy-Ailles. Op deze vaak zwaar geaccidenteerde terreinen probeert men te herstellen wat er was door maatregelen zoals begrazing in rasters, maaien en kappingen, maar de NGO biedt ook ondersteuning aan partners zoals technische kennis, aansturen van gemeenteploegen, opstellen van lastenboeken, etc. Tijdens het terreinbezoek ontdekte Arno Thomaes in een kleine verlaten kalkgroeve de Grote en Kleine hoefijzerneus.
In de namiddag bezochten we het Marais de la Souche, één van de grootste kalkmoerassen van West-Europa., waar le Conservatoire het had over hun Life-project, de IHD-werking met bottom-up principe, draagvlakverbreding, samenwerkingsverbanden, jacht, visvangst en nog veel meer. Niet iedereen heeft de ganse uitleg echter kunnen horen, aangezien er af en toe iemand verdween in het moeras, maar uiteindelijk zijn we allen vuil, maar tevreden in ons hotel beland. Dankzij onze sympathieke buschauffeur konden we ’s avonds het historische centrum van Laon bezoeken en zijn we blijven plakken in de plaatselijke bar, het ging tenslotte ook om ‘banden smeden’.
De laatste dag was iedereen reeds vroeg uit de veren om op onderzoek uit te gaan in het Réserve naturelle des Landes de Versigny, een heidegebied in eigendom van de gemeente met een grote variatie aan ecotopen gaande van zuur tot basisch en van droog tot nat. Iedereen haalde voor de laatste maal zijn vergrootglas, fotoapparaat, plastiek doosjes en veldgids boven om al dat natuurschoon te determineren en vast te leggen. De groep bijeen houden of op schema blijven hadden we tegen dan al lang opgegeven. De voorlaatste fles dennenknopjenever werd tijdens de lunch overhandigd aan onze gids en voor onze laatste excursie kregen we een vrouwelijke gids: iedereen tevreden naar huis.
Het onderwerp van het laatste terreinbezoek betrof overeenkomsten met landbouwers alsook enkele beheerresultaten in de vallei van de Oise, die voornamelijk bestaat uit natte hooilanden onderhevig aan winterse overstromingen. In de contracten met de landbouwers heeft men in de loop der jaren een goede vertrouwensband opgebouwd, waardoor positieve resultaten worden bekomen, maar het blijft een zeer moeilijke oefening. Om hun verhaal meer tastbaar te maken, kregen we ook de andere kant van het verhaal te horen van een positief ingestelde landbouwer die uitleg gaf bij zijn ervaringen met beheercontracten.
Het waren drie (zin/zon)volle dagen, waarbij het inhoudelijk programma een zeer verscheiden beeld gaf van het Natura-2000 verhaal in Picardië, zowel op beleidsvlak als op beheervlak. Een enthousiaste bende zorgde ervoor dat de sfeer optimaal bleef, ook al was de accommodatie soms spartaans en een ‘végétarien’ een ‘végétalien’ heet in Frankrijk. De vele weidse gezichten, boomstronken, fossielen, en andere –zeldzame- pareltjes die op terrein gespot werden maakten veel goed. Tot een volgende keer.
Alexandra, Inverde
